Ιστορία
Αρχαιολογία
Κοινωνική Ανθρωπολογία

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών

Ο κόσμος της Ύστερης Αρχαιότητας

  • Κωδικός: ΙΣ5031
  • Κατεύθυνση: Ιστορία
  • Κατηγορία: Εμβάθυνσης
  • Τρέχοντες διδάσκοντες: Ρέα Ματσάγγου
  • Ώρες διδασκαλίας ανά εξάμηνο: 39
  • Μονάδες ECTS: 5.0
  • Διδάχθηκε: 2022-2023 εαρινό, 2021-2022 εαρινό
  • Διδάσκεται: ΤΕΤΑΡΤΗ 12:00-15:00, αιθ. Σ

Περίληψη

Το μάθημα ερευνά ορισμένες όψεις της περιόδου που τώρα ονομάζουμε Ύστερη Αρχαιότητα (3ος -7ος μ.Χ. αιώνας). Πρόκειται για μια περίοδο που έχει υποτιμηθεί και αγνοηθεί στις ιστορικές σπουδές και απουσιάζει από πολλά πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών, θεωρούμενη είτε ως επίλογος της Κλασικής αρχαιότητας είτε ως προοίμιο των Μεσαιωνικών χρόνων.

Στην πραγματικότητα, η Ύστερη Αρχαιότητα ήταν μια πολύπλοκη και ζωντανή εποχή που χαρακτηρίζεται από μια ατελείωτη σειρά συναρπαστικών ανατροπών καθοριστικών της πολιτισμικής ταυτότητας του σύγχρονου δυτικού κόσμου. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου συντελέστηκε η μεταμόρφωση του κόσμου της κλασικής αρχαιότητας. Ο αρχαίος κόσμος αλλάζει για πάντα. Ο ελληνορωμαϊκός κόσμος συναντιέται με την χριστιανική κοσμοθεωρία και ο Χριστιανισμός γίνεται σταδιακά η κυρίαρχη θρησκεία του μεσογειακού και ευρωπαϊκού κόσμου. Η νέα ανατροπή έρχεται στη διάρκεια του 7ου αι. με τις αραβικές κατακτήσεις και τη ραγδαία εξάπλωση του Ισλάμ στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, η οποία σηματοδοτεί και το τέλος της περιόδου. Βασικές θεματικές που θα συζητηθούν στη διάρκεια του μαθήματος: Η άνοδος της ‘μονοδοξίας’ και η έννοια της κρατικής θρησκείας, η ανοχή και η θρησκευτική βία στο πλαίσιο των μονοθεϊστικών θρησκειών και οι επιπτώσεις της στην καθημερινή ζωή των πολιτών, η λαϊκή θρησκευτικότητα και άλλες πνευματικές επιλογές (γνωστικισμός, μυστικισμός, μαγεία), η άνοδος του μοναχισμού, σημαντικές πόλεις, εκπαίδευση, κοινωνική και καθημερινή ζωή, σώμα και σεξουαλικότητα στην ύστερη αρχαιότητα.

Συγγράμματα

  • Δεληγιαννάκης Γ.Ν. (επιμ.) (2020): Τι είναι ύστερη αρχαιότητα, Αθήνα: Ηρόδοτος
  • Αθανασιάδη Π. (2018): Η άνοδος της μονοδοξίας στην ύστερη αρχαιότητα, Αθήνα: Εστία (2)
  • Brown, P. (2021): Ο κόσμος της ύστερης αρχαιότητας, Αθήνα: Αλεξάνδρεια (4)
  • Κυρτάτας Δ. Ι., Ράγκος Σ. Ι. (2010): Η ελληνική αρχαιότητα: πόλεμος - πολιτική - πολιτισμός, Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών / Ίδρυμα Μανώλη Τριανταφυλλίδη
  • Bowersock Glen W. (2000): Ο ελληνισμός στην ύστερη αρχαιότητα, Αθήνα: ΜΙΕΤ (2)
ΙΑΚΑ: Κεντρική σελίδα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας