Αρχαιολογία

Πανεπιστημιακές ανασκαφές 2022

Κατά το έτος 2022 θα διεξαχθούν οι παρακάτω ανασκαφές από τον Τομέας Αρχαιολογίας του ΙΑΚΑ:

  • Βασιλική Κιάτου (Γιάννης Βαραλής)
    4 - 30 Ιουλίου (4 εβδομάδες)
  • Βάρη Αττικής-Λόφος Λαθούριζας (Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν)
    4 - 30 Ιουλίου (4 εβδομάδες)
  • Μακρυχώρι Λάρισας (Ιφιγένεια Τουρναβίτου)
    4 - 29 Ιουλίου (4 εβδομάδες)
  • Μαγούλα Πλατανιώτικη Αλμυρού (Γιάννης Λώλος)
    27 Ιουνίου με 23 Ιουλίου (4 εβδομάδες)
  • Κύθνος – Ακρόπολη (Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν)
    22 Αυγούστου - 24 Σεπτεμβρίου (5 εβδομάδες)
  • Φούρνοι Ικαρίας – Ενάλιες έρευνες (Γιώργος Κουτσουφλάκης)
    3-18 Σεπτεμβρίου

Κιάτο

Η βασιλική του Κιάτου βρίσκεται στη νότια παρυφή της σημερινής πόλης, στα ΝΔ της εκκλησίας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η ανασκαφή διενεργείται σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας υπό την αιγίδα της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, με υπεύθυνους τον αναπληρωτή καθ. Ιωάννη Βαραλή, από τη μεριά του Τμήματος ΙΑΚΑ, και την Τμηματάρχη Βυζαντινών Αρχαιοτήτων δρ. Μαρία Αγρέβη, από τη μεριά της Εφορείας Αρχαιοτήτων. Στόχοι της ανασκαφής είναι η έρευνα στα βόρεια και τα δυτικά της εκκλησίας για την αποκάλυψη του αιθρίου και τη διακρίβωση της σύνδεσης της εκκλησίας με το αρχαίο λιμάνι.

Η ανασκαφή θα γίνει στο διάστημα 4-30 Ιουλίου 2022 και προβλέπεται να συμμετάσχουν περί τα 20 άτομα (φοιτητές προπτυχιακοί, μεταπτυχιακοί, υποψήφιοι διδάκτορες και άλλοι ειδικοί συνεργάτες). Η εργασία στο πεδίο θα γίνεται από Δευτέρα έως και Σάββατο από 7.30’ π.μ. έως 2.00’ μ.μ. (τα πρωινά του Σαββάτου θα εκπονούνται συμπληρωματικές εργασίες για τον καθαρισμό, την καταγραφή και την τεκμηρίωση των ευρημάτων). Τα απογεύματα θα γίνεται η διόρθωση των ημερολογίων, ενώ κάθε Τετάρτη απόγευμα θα γίνονται διαλέξεις για θέματα που αφορούν στην αρχιτεκτονική, τη γλυπτική και τη μνημειακή τοπογραφία της Κορινθίας. Η ανασκαφή θα καλύπτει ένα γεύμα την ημέρα (για 6 μέρες την εβδομάδα) και τη διαμονή σε οίκημα ή σε ξενοδοχείο. Στην ανασκαφή θα τηρηθούν αυστηρά όλες οι προβλεπόμενες ισχύουσες ρυθμίσεις για την υγειονομική ασφάλεια και την προστασία των συμμετεχόντων, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού (COVID-19).

Στο Κιάτο φτάνει κανείς: α) με λεωφορείο από τα ΚΤΕΛ Κηφισού (Αθήνα) στο γκισέ των ΚΤΕΛ Κορίνθου, δρομολόγια για Δερβένι ή για Ξυλόκαστρο με αναχώρηση κάθε ώρα παρά 20’ με στάση στο Κιάτο, και β) με προαστιακό σιδηρόδρομο από το Σταθμό Λαρίσης (Αθήνα) με αναχώρηση κάθε ώρα στις και 36’.

Χρήσιμες – αχρείαστες μονάδες υγείας: Κέντρο Υγείας Κιάτου (Καποδιστρίου 27, τηλ. 2742024045) και Γενικό Νοσοκομείο Κορίνθου (Λ. Αθηνών 53, τηλ. 27413 61400).

Λαθούριζα

Το Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του πανεπιστημίου Θεσσαλίας, δια του Καθηγητού Αλεξάνδρου Μαζαράκη Αινιάνος, και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του πανεπιστημίου Ιωαννίνων, δια της Επίκ. Καθηγήτριας Αλεξάνδρας Αλεξανδρίδου θα διενεργήσουν από κοινού και με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων του ΥΠ.ΠΟ.Α., δια της προϊσταμένης Δρος Στέλλας Χρυσουλάκη, ανασκαφή στη Βάρη Αττικής (αρχαίο δήμο του Αναγυρούντος), και συγκεκριμένα στο λόφο της Λαθούριζας σε δύο θέσεις.

Ο χαμηλός λόφος της Λαθούριζας είναι ένα από τα χαμηλά εξάρματα που συναποτελούν τη νότια απόληξη της οροσειράς του Υμηττού, περιμετρικά των οποίων σχηματίζονται μικρές κοιλάδες. Στο σχετικά στενό πλάτωμα μορφής που σχηματίζεται στην κορυφογραμμή, σε υψόμετρο περίπου +80/+90 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας (και σε έκταση 45 Β-Ν Χ 67 μ. Α-Δ), εντοπίζονται τα κατάλοιπα τουλάχιστον 24 κτισμάτων, ποικιλίας κατόψεων, μεταξύ των οποίων και ένα κυκλικό που περιείχε πολυάριθμα αναθήματα. Η πρώτη ανασκαφή πραγματοποιήθηκε το 1939 αλλά δεν δημοσιεύτηκε ποτέ. Τα κατάλοιπα ταυτίστηκαν προσωρινά ως τμήματα ενός οικισμού και ιερού με διάρκεια ζωής από τα τέλη του 8ου αιώνα που έως και τέλη της Αρχαϊκής περιόδου. Σύμφωνα με άλλη άποψη, πρόκειται για κτίσματα ενός ιερού αφιερωμένο σε διαφορετικές θεότητες. Στο δυτικό έξαρμα του λόφου της Λαθούριζας, σε υψόμετρο +132,5 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας, μία έκταση 30 τ.μ. περικλείεται από ισχυρό τείχος. Εσωτερικά υπάρχει ορθογώνια κατασκευή που ερμηνεύθηκε ως βωμός καθώς και δύο οικοδομήματα, ίσως ναοί. Με βάση τα επιφανειακά ευρήματα η ανθρώπινη παρουσία στην κορυφή του λόφου τοποθετείται χρονικά στο δεύτερο μισό του 5ου και τον πρώιμο 4ο αιώνα π.Χ.

Η ανασκαφή:

  • θα επιδιώξει να διερευνήσει πτυχές της ζωής στην Αττική ύπαιθρο κατά τη διάρκεια της Αρχαϊκής-Κλασικής περιόδου για την οποία τα δεδομένα είναι σχετικά περιορισμένα
  • θα φωτίσει τη χρήση αυτών των καταλοίπων αλλά και το χρονολογικό τους ορίζοντα, επιτρέποντας την κατανόηση του χαρακτήρα των δύο γειτονικών εγκαταστάσεων
  • θα διερευνήσει της χρήση της οχυρωμένης βραχύβιας εγκατάστασης

Η ανασκαφή του 2022 θα έχει διάρκεια τέσσερεις (4) εβδομάδες και θα πραγματοποιηθεί από 4 – 29 Ιουλίου. Στις έρευνες θα συμμετάσχουν περίπου 30 προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές Αρχαιολογίας από τα πανεπιστήμια Θεσσαλίας και Ιωαννίνων. Εργασίες θα πραγματοποιούνται στο πεδίο από περ. 07.30 – 14.30 και ορισμένα απογεύματα στην αποθήκη (στο Ελληνικό). Θα καλύπτεται ένα γεύμα ημερησίως, μετά το πέρας των εργασιών. Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να φροντίσουν οι ίδιοι τη διαμονή τους στην Αθήνα.

Μακρυχώρι

Η ανασκαφή του μυκηναϊκού οικισμού στο Μακρυχώρι (πρόγραμμα συνεργασίας του Τομέα Αρχαιολογίας του τμήματος ΙΑΚΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με την ΕΦΑ Λάρισας του ΥΠΠΟΑ) θα αρχίσει Δευτέρα 4 Ιουλίου και θα ολοκληρωθεί Παρασκευή 29 Ιουλίου. Οι εργασίες φέτος θα πραγματοποιηθούν σε τρείς τομείς, στην περιοχή ανατολικά και νότια του Βόρειου κτιρίου, με στόχο να διερευνηθούν τα όρια του υπαίθριου δημόσιου χώρου που είχε εντοπισθεί το 2019, και ένα ακόμη κτίριο του οικισμού, τμήμα του οποίου είχε αποκαλυφθεί κατά την τελευταία ανασκαφική περίοδο.

Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με σύγχρονες μεθόδους ανασκαφής, καταγραφής και αποτύπωσης. Φοιτητές μπορούν να επιλέξουν να συμμετάσχουν στην ανασκαφή ολόκληρη την περίοδο των 4 εβδομάδων, ή σε μία από τις δύο περιόδους, διάρκειας 2 εβδομάδων, αλλά συστήνεται θερμά η συμμετοχή τους και τις 4 εβδομάδες της ανασκαφικής περιόδου.

Η ανασκαφική ομάδα θα καταλύσει σε χώρο τον οποίο παρέχει ο Δήμος Τεμπών, στο Μακρυχώρι, αλλά θα πρέπει οι συμμετέχοντες να φέρουν μαζί τους σεντόνια, μαξιλαροθήκες και πετσέτες. Η καθημερινή σίτιση της ανασκαφικής ομάδας (δεκατιανό και βραδινό), εκτός Σαββάτου, καλύπτεται από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Το ωράριο θα είναι πιθανότατα το ακόλουθο: 6.30 π.μ. αναχώρηση από το κατάλυμα, και επιστροφή στις 2:30-3:00μμ. Εργασίες αποθήκης (πλύσιμο και καταγραφές ευρημάτων). Γεύμα στις 8:00μμ.

Εν γένει, για την ανασκαφή χρειάζεστε οπωσδήποτε γυαλιά ηλίου, καπέλο, αντηλιακό, καλά κλειστά παπούτσια, μακριά παντελόνια, νερό ατομικό.

Θα τηρηθούν αυστηρά όλα τα προβλεπόμενα υγειονομικά μέτρα κατά της πανδημίας. Λόγω των συνθηκών συνίσταται ο πλήρης εμβολιασμός των συμμετεχόντων, και self-test για τον Covid-19 σε τακτά διαστήματα.

Μαγούλα Πλατανιώτικη

Κατά το 2022 η έρευνα της Μαγούλας Πλατανιώτικης (Δήμος Αλμυρού) από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μαγνησίας και το Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών θα επικεντρωθεί στη συνέχιση της ανασκαφής τεσσάρων οικιών του αρχαίου οικισμού, που χρονολογούνται στους πρώιμους ελληνιστικούς χρόνους.  Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με σύγχρονες μεθόδους ανασκαφής, καταγραφής και αποτύπωσης.

Θα καλυφθεί η μετακίνηση (καθημερινά από το Βόλο με το πανεπιστημιακό λεωφορείο) και η διατροφή των συμμετεχόντων (ένα γεύμα ημερησίως εκτός Σαββάτου και Κυριακής), καθώς και η διαμονή (στην πανεπιστημιακή εστία) όσων δεν διαθέτουν κατάλυμα στο Βόλο.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη θέση και την ανασκαφή, επισκεφθείτε το http://www.ha.uth.gr/index.php?page=arch-research-alos

Κύθνος

Η ανασκαφή της Κύθνου (πρόγραμμα συνεργασίας του Τομέα Αρχαιολογίας του τμήματος ΙΑΚΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με την ΕΦΑ Κυκλάδων του ΥΠΠΟΑ) θα αρχίσει Δευτέρα 22 Αυγούστου και θα ολοκληρωθεί Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου. Οι εργασίες φέτος θα πραγματοποιηθούν σε τρεις τομείς: Το ιερό της Δήμητρας στο βόρειο τμήμα της ακροπόλεως, στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις του νότιου τμήματος της ακροπόλεως και στο Μεσαίο Πλάτωμα της άνω πόλεως (ιερό Αφροδίτης και Ασκληπιού, συμπληρωματική έρευνα της αρχαίας δεξαμενής).

Φοιτητές μπορούν να επιλέξουν να συμμετάσχουν στην ανασκαφή ολόκληρη την περίοδο των 5 εβδομάδων, ή σε μία από τις δύο περιόδους (διάρκειας 2 εβδομάδων η πρώτη και τριών η δεύτερη) (Σημ. εργαζόμαστε και το Σάββατο).. Η αναχώρηση των φοιτητών της 1ης περιόδου θα γίνει την Κυριακή 21 Αυγούστου από το λιμάνι του Λαυρίου (διάρκεια πλου περίπου 1:30 ώρα – λεπτομέρειες θα δοθούν εν καιρώ – ορισμένοι όμως ίσως χρειαστεί να ταξιδέψουν Δευτέρα 22/8). Με την 1η ομάδα θα συνταξιδέψει και ο κ. Μαζαράκης. Λεωφορεία για το Λαύριο αναχωρούν τακτικά από το κέντρο της Αθήνας και η διάρκεια της διαδρομής είναι περίπου 1:30 ώρα). Τα εισιτήριά του πλοίου καλύπτονται από την ανασκαφή και θα τα παραλάβετε κατά την είσοδό σας στο πλοίο. Η 2η ομάδα θα ταξιδέψει για την Κύθνο την Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου (ή Δευτέρα 5/9) από το λιμάνι του Λαυρίου (λεπτομέρειες θα δοθούν εν καιρώ - τα εισιτήρια θα τα παραλάβετε κατά την είσοδό σας στο καράβι). Η δεύτερη ομάδα θα αναχωρήσει από το νησί το Σάββατο  24 Σεπτεμβρίου.

Οι ανασκαφικές ομάδες θα καταλύσουν σε ενοικιαζόμενα δωμάτια στη Χώρα. Καλόν είναι ωστόσο να φέρετε μαζί σας 1-2 επιπλέον πετσέτες. Καθημερινά θα καλύπτεται ένα κύριο μεσημεριανό γεύμα.

Το ωράριο θα είναι πιθανότατα το ακόλουθο: 7.00 π.μ. αναχώρηση από τη Χώρα για την ανασκαφή (αρχαία πόλη της Κύθνου - Βρυόκαστρο). Επιστροφή στο λιμάνι του Μέριχα στις 2.30 μ.μ. και γεύμα όλης της ομάδας. Επιστροφή στη Χώρα και ξεκούραση. Από 6.00 έως 9.00 μμ. εργασία στο Δημοτικό Σχολείο της Χώρας (πλύσιμο και καταγραφές ευρημάτων).

Εν γένει, για την ανασκαφή χρειάζεστε οπωσδήποτε καπέλο, αντηλιακό, καλά κλειστά παπούτσια, νερό ατομικό. Υπόψιν ότι στο χώρο δεν υπάρχει σκιά και οι συνθήκες μπορεί ενίοτε να είναι πολύ δύσκολες λόγω της ζέστης ή του αέρα.

Θα τηρηθούν αυστηρά όλα τα προβλεπόμενα υγειονομικά μέτρα κατά της πανδημίας. Επιπλέον, όλοι οι συμμετέχοντες θα πρέπει να υποβάλλονται δύο φορές την εβδομάδα σε self-test για τον Covid-19.

Τέλος οι φοιτητές καλούνται να έχουν διαβάσει τις βασικές πληροφορίες για τις αρχαιότητες και τις έρευνες της Κύθνου στον διαδικτυακό κόμβο (και ιδιαίτερα την ανασκαφική έκθεση του 2021) http://extras.ha.uth.gr/kythnos

Φούρνοι Ικαρίας

Η έρευνα έχει ως αντικείμενο την ανασκαφική διερεύνηση ενός ναυαγίου της πρώιμης βυζαντινής περιόδου σε βάθος 42-49 μέτρων στον Άσπρο Κάβο (Άκρα Φυγού) των Φούρνων, Νομού Σάμου. Θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2022 και η διάρκειά της θα είναι 25 ημέρες. Οι πιθανότερες ημερομηνίες διεξαγωγής είναι 3-28 Σεπτεμβρίου. Οι ημερομηνίες αυτές ενδεχομένως να μετατοπιστούν έως και 1-3 ημέρες, αναλόγως των ακτοπλοϊκών δρομολογίων από τον Πειραιά, που δε έχουν οριστικοποιηθεί ακόμα. Στην έρευνα μπορούν να συμμετάσχουν τόσο προπτυχιακοί όσο και μεταπτυχιακοί φοιτητές με την προϋπόθεση ότι έχουν παρακολουθήσει το μάθημα της εισαγωγής στην ενάλια αρχαιολογία. Σε περίπτωση υπεράριθμων αιτήσεων, προτεραιότητα θα δοθεί στους φοιτητές του μεταπτυχιακού. Η ελάχιστη παραμονή στην έρευνα είναι 12 ημέρες, συμπεριλαμβανομένων των ημερών μετάβασης και επιστροφής.

Προϋποθέσεις συμμετοχής (πέρα από την παρακολούθηση του μαθήματος)

1) Δίπλωμα κατάδυσης επιπέδου Advanced Nitrox (για την συμμετοχή στην ανασκαφή). Υποψήφιοι με μικρότερης δυναμικότητας διπλώματα μπορούν να αξιοποιηθούν σε περιφερειακές καταδύσεις και άλλες εργασίες υποστήριξης της έρευνας. Σε κάθε περίπτωση, για την συμμετοχή σε οποιαδήποτε καταδυτική δραστηριότητα απαιτείται πτυχίο Advanced Open Water της Padi ή άλλο ομοιόβαθμο πτυχίο άλλης Ομοσπονδίας.

2) Πιστοποιητικό πλήρους εμβολιασμού (ανάλογα με τα νομικά ισχύοντα κατά τη διάρκεια διεξαγωγής της έρευνας).

3) Πιστοποιητικό υπερβαρικού γιατρού ότι ο υποψήφιος είναι καλά στην υγεία του και μπορεί να καταδυθεί.

4) Ασφάλιση στην Dan Europe Sport Bronze κατά καταδυτικού ατυχήματος (κόστος περί τα 60 Ευρώ που επιβαρύνει τον/την συμμετέχοντα/χουσα).

5) Υπεύθυνη δήλωση ανάληψης ευθύνης σε περίπτωση καταδυτικού ή άλλου ατυχήματος.

6) Ύπαρξη των τελείως βασικών προσωπικών στοιχείων του ατομικού καταδυτικού εξοπλισμού: στολή (κατά προτίμηση 5 χιλιοστών), πέδιλα, μάσκα, αναπνευστήρας μποτάκια, γάντια, ρυθμιστές πίεσης (κύριος και χταπόδι), BC (ρυθμιστής πλευστότητας), καταδυτικός υπολογιστής. Τα τρία τελευταία αν δεν υπάρχουν μπορούν να συμπληρωθούν από εξοπλισμό που ήδη διαθέτει το εργαστήριο αρχαιολογίας.

Μετάβαση – επιστροφή, διαμονή και διατροφή

Η μετάβαση γίνεται ακτοπλοϊκώς από το λιμάνι του Πειραιά. Η δαπάνη των οδοιπορικών θα καλυφθεί από τον προϋπολογισμό της έρευνας.

Η διαμονή θα γίνει σε δίκλινα ή τρίκλινα ενοικιαζόμενα δωμάτια και καλύπτεται από τον προϋπολογισμό της έρευνας. Επίσης, ο προϋπολογισμός της έρευνας καλύπτει ένα πλήρες γεύμα την ημέρα σε ταβέρνα στους Φούρνους (το βράδυ μετά το πέρας των εργασιών) και ένα σάντουιτς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ωράριο εργασίας και αργίες

Το εργοτάξιο της ανασκαφής λειτουργεί από το πρωί έως τη δύση του ηλίου ενώ αρκετές περιφερειακές εργασίες (γέμισμα φιαλών, μείξη αερίων, καταγραφές, ημερολόγια κλπ) συνεχίζονται έως και αργά την νύχτα. Το προσωπικό, αναλόγως του αριθμού διαιρείται σε δύο βάρδιες. Σάββατα και Κυριακές είναι κανονικά εργάσιμες εφόσον οι καιρικές συνθήκες είναι καλές. Αργίες δίνονται μόνο σε περίπτωση που οι καιρικές συνθήκες είναι απαγορευτικές (περίπου το ¼ των ημερών) ή σε περιπτώσεις που συντρέχουν ειδικοί λόγοι.

ΙΑΚΑ: Κεντρική σελίδα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας